Jak oblicza się zasięg WLTP samochodu elektrycznego
Zasięg WLTP wynika z laboratoryjnych pomiarów energii akumulatora i zużycia energii podczas jazdy w określonych warunkach. Na wynik wpływają konfiguracja pojazdu, opory odtwarzane przez urządzenia badawcze oraz moment zakończenia testu akumulatora.
Cykl jazdy i pełna procedura
Światowa zharmonizowana procedura badania pojazdów lekkich (WLTP) określa warunki pomiaru zużycia energii i zasięgu pojazdu. Jej cykl jazdy, światowy zharmonizowany cykl badania pojazdów lekkich (WLTC), wskazuje, jak prędkość zmienia się z sekundy na sekundę. Ten zadany przebieg prędkości w czasie nazywa się krzywą prędkości.
Dla typowego elektrycznego samochodu osobowego badanego według europejskiego czterofazowego cyklu klasy 3b fazy wyglądają następująco:
- niska prędkość: 589 sekund;
- średnia prędkość: 433 sekundy;
- wysoka prędkość: 455 sekund;
- bardzo wysoka prędkość: 323 sekundy.
Łącznie trwają 1800 sekund, obejmują około 23,27 km i osiągają 131,3 km/h. Średnia prędkość z uwzględnieniem postojów wynosi około 46,5 km/h. Te liczby opisują jeden cykl; ustalenie zasięgu samochodu elektrycznego wymaga także badania rozładowania akumulatora. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Niniejsze wyjaśnienie opiera się na czterofazowej procedurze w normalnej temperaturze z tekstu serii poprawek 04 do Regulaminu ONZ nr 154, opublikowanego w czerwcu 2026 roku. Wymagania dotyczące konkretnej homologacji zależą od obowiązującej wersji przepisów i przepisów przejściowych. Na innych rynkach mogą obowiązywać inne zestawy faz, dlatego wartości określanej w Japonii jako WLTC nie należy automatycznie uznawać za równoważną europejskiemu zasięgowi WLTP w cyklu mieszanym.
Krok 1: określenie homologowanego pojazdu
Samochód elektryczny może mieć różne rozmiary kół, opony i kombinacje wyposażenia. WLTP wykorzystuje rodziny pojazdów oraz, tam gdzie jest to dozwolone, interpolację, aby ustalić wartości dla tych konfiguracji bez badania każdej możliwej kombinacji.
Pojazd H reprezentuje konfigurację o większym zapotrzebowaniu na energię w cyklu w obrębie rodziny interpolacji; pojazd L reprezentuje konfigurację o mniejszym zapotrzebowaniu. Wyniki ich badań wyznaczają granice obliczania wartości dla dopuszczalnych konfiguracji znajdujących się między nimi.
Procedura wyznacza masę testową na podstawie masy pojazdu gotowego do jazdy i wymaganych przepisami składników obciążenia. Różnice w kołach, oponach i wyposażeniu wpływają również na opory, które pojazd musi pokonać. Dlatego dwie wersje z tym samym akumulatorem i silnikami mogą mieć różny zasięg WLTP: koła mogą zmieniać opory toczenia i przepływ powietrza, a dodatkowe wyposażenie może zwiększać masę.
Homologowany wynik dotyczy określonej konfiguracji. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Krok 2: odtworzenie oporów jazdy w laboratorium
Krzywa prędkości wskazuje kierowcy, z jaką prędkością ma jechać. Osobny pomiar określa siłę potrzebną do pokonania oporów występujących na drodze, nazywanych oporami jazdy.
Powszechną metodą jest próba wybiegu. Rozgrzany pojazd zwalnia na biegu jałowym lub w specjalnym trybie wybiegu, a prędkość i upływ czasu są rejestrowane. Przygotowanie obejmuje odpowiednią masę, opony, ciśnienia, geometrię kół i konfigurację aerodynamiczną. Przejazdy w przeciwnych kierunkach oraz korekty uwzględniające warunki otoczenia pozwalają uwzględnić wpływ wiatru, nachylenia i temperatury.
Uzyskaną krzywą oporów jazdy zwykle przedstawia się następująco:
F(v) = f0 + f1 × v + f2 × v²
F oznacza tu siłę oporu w niutonach, a v prędkość w km/h. Współczynniki są dopasowane do zmierzonych oporów pojazdu; nie stanowią osobnych pomiarów poszczególnych strat. Człony niższego rzędu obejmują znaczną część oporów toczenia i oporów mechanicznych, natomiast w członie kwadratowym dominuje opór aerodynamiczny.
Na hamowni podwoziowej pojazd pozostaje w miejscu, a jego koła obracają rolki. Opony i urządzenia już wytwarzają pewien opór, więc hamownia zapewnia dodatkowe obciążenie potrzebne do osiągnięcia wartości docelowej zmierzonej na drodze. Próba wybiegu na hamowni sprawdza całe ustawienie. Wentylator zapewnia przepływ powietrza chłodzącego; skalibrowany opór aerodynamiczny jest odtwarzany przez rolki. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Krok 3: przygotowanie akumulatora i warunków badania
Akumulator jest najpierw rozładowywany zgodnie z procedurą zalecaną przez producenta, a następnie normalnie ładowany do pełna podczas stabilizacji termicznej. Samochód pozostaje przez 6–36 godzin w miejscu o zadanej temperaturze 23°C, aby zapewnić kontrolowane warunki początkowe. Komora badawcza również ma zadaną temperaturę 23°C z określonymi tolerancjami.
Przepisy regulują także wybrany tryb jazdy i urządzenia pomocnicze. Badanie mierzy więc zużycie energii w powtarzalnych warunkach laboratoryjnych, zamiast odtwarzać ogrzewanie, chłodzenie i inne obciążenia konkretnej podróży. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Zasięg elektryczny w niskiej temperaturze jest oceniany osobno. Załącznik B10 do Regulaminu ONZ nr 154 określa temperaturę zadaną −7°C dla stabilizacji termicznej i badania. Ustala deklarowany stosunek zasięgu w niskiej temperaturze do zasięgu w normalnej temperaturze dla rodziny pojazdów do badań niskotemperaturowych. Stosunek ten stosuje się do zasięgu pojedynczego pojazdu w normalnej temperaturze, aby wyznaczyć jego wynik w niskiej temperaturze. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Przepisy UE przyjęte w lipcu 2026 roku włączają to badanie do homologacji Euro 7 pojazdów całkowicie elektrycznych. Dla standardowej pełnej ścieżki Euro 7 obejmującej samochody osobowe i lekkie pojazdy dostawcze (M1 i N1) wskazane daty stosowania to 29 listopada 2026 roku dla nowych typów oraz 29 listopada 2027 roku dla nowych pojazdów. Przejściowa ścieżka Euro 7-TEMP określa wymóg zasięgu w niskiej temperaturze jako niemający zastosowania i dopuszcza rejestrację do 28 listopada 2027 roku włącznie; producenci małych serii mają odrębne terminy. Wynik w niskiej temperaturze jest oddzielny od zasięgu w cyklu mieszanym w normalnej temperaturze. EU Regulation 2026/1764: electric range at low temperature
Krok 4: rozładowanie akumulatora
WLTP przewiduje badanie z kolejnymi cyklami i skróconą procedurę badania dla pojazdów elektrycznych z akumulatorem. Przy cyklu czterofazowym szacowany zasięg krótszy niż trzy cykle wymaga badania z kolejnymi cyklami; od trzech cykli, czyli około 70 km, stosuje się procedurę skróconą. W obrębie rodziny interpolacji o metodzie decyduje szacowany zasięg pojazdu H. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
W procedurze kolejnych cykli pojazd powtarza odpowiednią sekwencję jazdy, aż osiągnie wymagane kryterium zakończenia.
Procedura skrócona ogranicza czas w laboratorium dzięki jeździe ze stałą prędkością między mierzonymi odcinkami dynamicznymi. Dla opisanej tu procedury czterofazowej kolejność jest następująca:
- Rozpocząć z pojazdem w pełni naładowanym i ustabilizowanym termicznie.
- Przejechać pierwszy odcinek dynamiczny: pełny cykl faz niskiej, średniej, wysokiej i bardzo wysokiej prędkości, a następnie cykl miejski obejmujący fazy niskiej i średniej prędkości.
- Przejechać środkowy odcinek ze stałą prędkością, aby szybciej rozładować akumulator.
- Przejechać drugi odcinek dynamiczny, ponownie złożony z pełnego cyklu, po którym następuje cykl miejski.
- Jechać po końcowym odcinku ze stałą prędkością aż do osiągnięcia kryterium zakończenia.
- Naładować akumulator i zmierzyć dostarczoną energię.
Na obu odcinkach ze stałą prędkością obowiązuje ta sama prędkość. Jej minimum wynosi 100 km/h w procedurze czterofazowej. Gdy pomija się fazę bardzo wysokiej prędkości, wymagane minimum wynosi 80 km/h; jeśli pojazd nie może osiągnąć wymaganego minimum, stosuje się jego prędkość maksymalną. Wyższa stała prędkość wymaga zatwierdzenia. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Odcinki dynamiczne określają zużycie energii w cyklu przy różnych poziomach naładowania akumulatora. Energia zmierzona podczas całego badania rozładowania określa użyteczną energię akumulatora. Dystans przejechany ze stałą prędkością nie jest więc bezpośrednio dodawany do podawanego zasięgu WLTP w cyklu mieszanym.
Kiedy kończy się badanie?
Wyświetlane 0% nie jest kryterium zakończenia. W procedurze skróconej badanie kończy się, gdy pojazd przekracza wymaganą tolerancję względem krzywej prędkości przez co najmniej cztery kolejne sekundy podczas końcowego odcinka ze stałą prędkością. Następnie wyłącza się sterowanie pedałem przyspieszenia, a pojazd zostaje zatrzymany w ciągu 60 sekund. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Jeżeli wskaźnik osiągnie 0% przed tym punktem, energia oddana później nadal wchodzi do pomiaru. Z kolei pojazd, który nie może już utrzymać wymaganej prędkości, może nadal dostarczać energię przy mniejszym obciążeniu. Punkt końcowy określa energię użyteczną w warunkach badania, a nie każdą watogodzinę, którą można byłoby uzyskać w innych warunkach.
Krok 5: odróżnienie energii akumulatora od energii ponownego ładowania
Podczas całego rozładowania badanie rejestruje napięcie i prąd na zaciskach akumulatora. Całkowanie ich iloczynu po czasie daje energię elektryczną netto oddaną przez akumulator:
Energia oddana przez akumulator = całka po czasie z napięcia akumulatora × prądu akumulatora
W tym wyrażeniu rozładowanie ma znak dodatni, a energia odzyskana podczas rekuperacji znak ujemny. Mierzona wielkość obejmuje okres od wymaganego stanu pełnego naładowania do kryterium zakończenia badania. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Ta określona testem energia użyteczna nie musi być równa ani reklamowanej pojemności brutto, ani energii między wyświetlanymi 100% i 0%. EVKX definiuje pojemność netto jako całą energię dostępną kierowcy do chwili ustania napędu, w tym ewentualną dostępną rezerwę poniżej wyświetlanego zera. W procedurze skróconej badanie może zakończyć się, gdy samochód nadal potrafi jechać wolniej, ponieważ nie jest już w stanie utrzymać wymaganej stałej prędkości. Różnicę między tą rezerwą a niedostępnymi marginesami ochronnymi wyjaśnia Battery buffer and usable capacity.
Po rozładowaniu procedura wymaga podłączenia pojazdu do sieci w ciągu 120 minut. Urządzenie między siecią a ładowarką pojazdu mierzy energię elektryczną dostarczoną podczas wymaganego ponownego ładowania. Ten pomiar po stronie prądu przemiennego (AC) służy do podawania zużycia energii uwzględniającego ładowanie, natomiast pomiary prądu stałego (DC) po stronie akumulatora służą obliczeniu zasięgu. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Na poziomie wyniku badania WLTP oblicza zużycie oparte na ponownym ładowaniu, dzieląc energię pobraną z sieci podczas ładowania przez zasięg. Dla odpowiadających sobie, niezaokrąglonych wartości i zużycia w kWh/100 km obliczenie odwrotne wygląda następująco:
Energia ponownego ładowania (kWh) = zasięg (km) × zużycie oparte na ponownym ładowaniu (kWh/100 km) ÷ 100
Iloczyn oznacza energię pobraną z sieci podczas ponownego ładowania, a nie użyteczną pojemność akumulatora. Opublikowane wartości mogą nie odtwarzać dokładnie zmierzonej energii z powodu zaokrągleń, zasad deklarowania lub różnic w konfiguracji. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication) Charging Loss wyjaśnia, jak punkt pomiaru zmienia zakres uwzględnianej energii.
Krok 6: obliczenie zużycia i zasięgu
Procedura skrócona łączy zużycie zmierzone na odcinkach dynamicznych, stosując wagi określone przepisami. Dla zużycia wyrażonego w kWh/100 km uproszczona zależność wygląda następująco:
Zasięg (km) = użyteczna energia akumulatora określona testem (kWh) ÷ ważone zużycie po stronie akumulatora (kWh/100 km) × 100
Przykładowo, dla zmierzonej energii użytecznej 75 kWh i ważonego zużycia 15 kWh/100 km:
75 ÷ 15 × 100 = 500 km
Obie dane wejściowe są wielkościami po stronie akumulatora pochodzącymi z danego badania. Oficjalne obliczenie uwzględnia także wymagane wagi faz, korekty i zasady deklarowania; przykład pokazuje podstawową zależność energetyczną. UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication)
Zasięg mieszany wykorzystuje cały właściwy cykl. Zasięg miejski wykorzystuje fazy niskiej i średniej prędkości, których zapotrzebowanie na energię jest inne. Wartość miejska i mieszana opisują więc różne profile jazdy.
Wykorzystanie wyniku do porównywania pojazdów
Cykl czterofazowy obejmuje postoje i jazdę z niską prędkością, a także fazę bardzo wysokiej prędkości. Krótkie osiągnięcie 131,3 km/h nie oznacza, że wynik odpowiada długotrwałej jeździe autostradowej. Wynik w normalnej temperaturze nie odtwarza również zapotrzebowania na ogrzewanie ani warunków pracy akumulatora podczas zimowej podróży.
Przy porównywaniu sprawdź:
- sposób wdrożenia na danym rynku i właściwą procedurę badawczą;
- czy obie wartości dotyczą cyklu mieszanego, czy obie cyklu miejskiego;
- odpowiednią konfigurację kół, opon i układu napędowego;
- czy wartości są homologowane, czy wstępne;
- czy wartości zużycia opierają się na energii po stronie akumulatora, czy obejmują ponowne ładowanie.
Nie istnieje uniwersalna redukcja procentowa, która przelicza zasięg WLTP na zasięg autostradowy lub zimowy. Szacując podróż, użyj zużycia i dostępnej energii akumulatora odpowiednich do planowanych warunków. Understanding EV Range pokazuje, jak wykonać takie obliczenie.
Źródła
2
- UN Regulation 154: WLTP test procedures (2026 publication) — tekst serii poprawek 04 opublikowany w czerwcu 2026 roku: załącznik B1 dotyczący cykli; załącznik B4 dotyczący oporów jazdy i ustawień hamowni; załącznik B6 dotyczący warunków laboratoryjnych i stabilizacji termicznej; załącznik B8 §§3.4, 4.3.4 i 4.4 z dodatkami 3–4 dotyczący przygotowania, rozładowania, pomiarów, ponownego ładowania i zasięgu; załącznik B10 dotyczący badań w niskiej temperaturze i deklarowanego stosunku zasięgów.
- EU Regulation 2026/1764: electric range at low temperature — przepisy UE z lipca 2026 roku: zastępujący załącznik XVII wiąże badanie w niskiej temperaturze z Regulaminem ONZ nr 154 §6.10 i załącznikiem B10; załącznik I, dodatek 6, tabela 2 określa ścieżki homologacji i daty stosowania.